Chuyện Nguyễn Trung Trực

Chuyện Nguyễn Trung Trực
Hôm trước post một bài viết cũ về Hà Tiên, đã định post thêm một entry về Nguyễn Trung Trực, nhưng làm biếng nên thôi. Hôm qua đi Tiền Giang về, uống từ trưa tới chiều nên về tới nhà xuống taxi thì đi vật vờ như khói, vào nhà nhìn qua blog thấy vài người vào chào, toàn lời ly biệt. Định post một entry để chào lại nhưng mệt quá chỉ viết bừa một chữ rồi đi ngủ, khuya dậy uông nước thấy đã có người vào comment, cả chỗ quick comment cũng có người vào từ biệt. Thôi thì lấy thủ làm công, còn cả một ngày nữa để chào nhau, cái entry ấy sẽ viết tiếp, ở đây cứ viết lại một chuyện ít người biết về NTT đã.

Năm 1988 đang là Giám đốc Bảo tàng Long An, nhận viết một bài trong quyển Địa chí Đồng Tháp Mười do chú Trần Bạch Đằng chủ biên nên đi Mộc Hóa, sáng ra về tới Tân An, vào Sở Văn hóa thì được lệnh chuẩn bị đi Kiên Giang với Giám đốc Sở và Phó Chủ tịch tỉnh dự hội thảo về NTT, vì là Trợ lý khoa học xã hội của Ban Giám đốc Sở nên không đi không được. Ba chân bốn cẳng phi về Sài Gòn xem lại tư liệu, hôm sau xuống Kiên Giang.

Vào hội thảo thấy không khí rất căng thẳng, tư liệu cũng năm cha ba mẹ...

Trước đó có lần vừa xuống Tân An thì thấy anh Lê Trung Khá bên khảo cổ đang ngồi ở quán nước ngoài Bảo tàng. Mời anh vào trong ngồi, gọi bưng nước vào xong hỏi đi đâu về ghé, anh nói vừa ở Kiên Giang về, là đi giám định bộ xương NTrT. Mới hỏi phát hiện được mộ NTT à, vụ này mới, anh đáp ông Sơn Nam chỉ một ngôi mộ trong khuôn viên Tòa Bố (dinh Chủ tỉnh thời Pháp) Rạch Giá, nói đó là mộ NTT, tỉnh nhờ tao xác minh để xây mộ, kế hỏi NTT chết năm bao nhiêu tuổi. Bèn nói theo Biên bản hỏi cung NTT của Piquet mà Paulin Vial trích lại thì khoảng 30, anh nói bộ xương tao giám định thì khoảng 50 tuổi trở lên. Trong lòng thầm hoảng sợ, hỏi vậy anh ký biên bản giám định xác nhận đó là bộ xương NTT à, anh cười nhạt nói có cho vàng tao cũng không ký, tao đâu có ngu. Thở phào nói vậy thì được rồi, nhưng sực nghĩ ra bèn hỏi thêm một câu NTT bị xử chém, xương cổ bộ xương ấy có bị gãy không, anh vỗ đùi la lên mày hay quá, bộ xương ấy không bị gãy xương cổ, vậy tao yên tâm rồi.

Nhưng tỉnh Kiên Giang vẫn cải táng bộ xương ấy, xây mộ NTT rất hoành tráng, có cả bảng đồng khắc tên ông này bổ nhát cuốc đầu tiên, ông kia bổ nhát cuốc thứ hai này nọ... Bởi vậy nên trong hội thảo phía chính quyền tỉnh cứ nói NTT chết năm 50 tuổi, biên bản của Pháp là xuyên tạc, ông không ra cho Pháp bắt mà đánh nhau tới cùng, bị thương mất máu kiệt sức ngất đi nên mới bị bắt, dĩ nhiên cũng có bằng chứng tức lời truyền thuyết trong dân gian vân vân. Tự nhiên ở tỉnh cũng có người phàn đối, nên cả chục tham luận đọc trước cứ như đao kiếm chạm nhau!

Trời đất ơi!

Hội ý với Giám đốc Sở Văn hóa là anh Nguyễn Đức Lưu, anh nói chuyện này phức tạp lắm, lát nữa mày đại diện Sở phát biểu thì cẩn thận đấy, nhưng tùy mày thôi. Cười nhạt nói tôi mang đủ đạn mà, anh nói vậy thì để tôi bắn cho anh coi.

Lúc lên phát biểu, nói tới đâu chìa tư liệu ra tới đó, chữ Pháp có chữ Hán có, cũng ráng cong lưỡi đọc mấy câu tiếng Pháp, đại khái nói là không có vụ biên bản Pháp xuyên tạc, NTT ra cho giặc bắt là để bảo vệ các nghĩa quân theo ông, và quả thật Huỳnh Văn Tấn đã không làm khó dễ số nghĩa quân ấy sau khi bắt được NTT. Cũng nói NTT là thủ lãnh nghĩa quân đầu tiên ở Nam Kỳ đốt được tàu Pháp, còn là thủ lãnh nghĩa quân duy nhất chiếm được một trung tâm hành chính cấp tỉnh bị Pháp đánh chiếm, nếu muốn xuyên tạc thì người Pháp phải viết ông nhiều tuổi hơn, chứ thua một người trẻ tuổi thì quê hơn này nọ. Đặc biệt nhấn mạnh rằng không nên lấy đạo đức cách mạng hiện nay để đánh giá Nguyễn Trung Trực, Hoàng Diệu để mất Hà Nội treo cổ tự tử cũng là theo hệ chuẩn giá trị đương thời đấy, đừng khinh bạc tiền nhân quá mới nên. Tới hai câu thơ của Huỳnh Mẫn Đạt "Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa, Kiếm bạch Kiên Giang khốc quỷ thần" thì nêu ra con đường sai lạc từ bạch (trắng) qua bạc (loáng trắng) rồi bạt (tuốt) về văn bản học. Thấy cử tọa tròn mắt, càng thêm hung hăng, còn phụ đề thêm là Trương Gia Mô đã gặp Huỳnh Mẫn Đạt chép lại bài thơ đó, theo thế thứ thì Trương Gia Mô là ông cố Trương Gia Triều, Trương Gia Triều làm thơ ký tên là Hưởng Triều để nịnh vợ, viết văn ký tên là Nguyễn Hiểu Trường, viết kịch bản phim ký tên cháu ngoại là Nguyễn Trương Thiên Lý, viết chính luận ký tên là Trần Bạch Đằng, nhiều người vẫn gọi là ông Tư Ánh. Tóm lại là sau buổi sáng thì cả thị xã Rạch Giá đồn ầm lên về gã Trợ lý khoa học xã hội của Sở Văn hóa Long An, chữ Hán rành một cây còn tiếng Tây nói như gió (!), chuyện gì cũng biết, một gã phóng viên báo tỉnh cũng vào xin phỏng vấn này nọ. Thì tự nhiên là từ chối, chỉ nói một câu là các anh không đăng nổi ý tôi đâu, đi uống rượu với nhau thì được. Hôm sau Ban Tuyên huấn tỉnh mời lên tổng kết hội thảo về mặt khoa học, cũng chỉ nói Hội thảo đã làm sáng tỏ thêm nhiều nghi vấn về tư liệu lịch sử chứ nói chung không có phát hiện gì mới, tuy nhiên đây cũng là một dịp tốt để chúng ta xem xét lại quan điểm lịch sử của mình vân vân, đại khái thế.

Tối hôm ấy liên hoan tổng kết hội thảo, có ít nhất một trăm người bước qua mời cụng ly, uống cả trăm ly bia, bây giờ nghĩ lại vẫn còn thấy nóng lạnh.

Nhưng hơn hai mươi năm rồi, ngôi mộ NTT có bộ xương không gãy xương cổ vẫn còn đó, đến ngày kỷ niệm vẫn nghi ngút khói hương...

Tháng 7. 2009


Monday July 13, 2009 - 04:08am (ICT)

Next Post: Entry 189

Previous Post: Ta chào ta giữa cõi này

Comments(8 total) Post a CommentQuỳnh… Offline "Đừng khinh bạc tiền nhân quá mới nên".

Em đọc câu trên của tiên sinh mà thấy giật mình.

Em xin kể chuyện lạc đề một chút.
Có lần về Châu Đốc đi cúng vía Bà, em chen chúc ngộp thở trong đám đông cả ngàn người.
Sì sụp vái lạy van xin (mông và lưng của thiên hạ) xong. Em mới tà tà đi qua lăng mộ của ông Thoại Ngọc Hầu. Bên này thì vắng lắm! Rất ít người vào thắp cho ông nén nhang tưởng nhớ và biết ơn.

Mình đã nhiều lần phạm lỗi "khinh bạc tiền nhân".



Monday July 13, 2009 - 07:56am (ICT)
Quỳnh… Offline Rốt cuộc rồi bộ xương có vết gãy ở cổ đã tan theo cát bụi nơi nào?

Một vài trong hàng trăm ly bia kia có còn nhớ chút gì từ bài tham luận ấy chăng!



Monday July 13, 2009 - 08:01am (ICT)
bacha… Offline IM Yahoo đóng cửa làm sao còn đọc được những chuyện lý thú của đại huynh nửa ,xin cám ơn anh thật nhiều, một bạn đọc trên blog của anh,những tâm sự của anh thật dể đi vào lòng người,kính.

Sunday July 12, 2009 - 09:58pm (EDT)
tumi n Offline thời gian cũng còn được chút ít, em nghĩ thế, anh nói thêm điều gì nữa đi ,,,,

Monday July 13, 2009 - 02:01am (EDT)
AQ Offline IM Hình hủ dưa chuột có con thằn lằn, rất độc ... đáo !
Người ta cứ nghĩ mình làm cách mạng là có quyền xuyên tạc lịch sử, nếu không có những người giàu tâm huyết, thì không biết con cháu sau này sẽ học lịch sử theo quan điểm nào.

Monday July 13, 2009 - 02:03pm (ICT)
Hoàng… Offline IM Lạy chúa!

Monday July 13, 2009 - 06:48pm (ICT)
8Fieu Offline Năm 1988 đang là Giám đốc Bảo tàng Long An
Gio Chot, tu khai ly lich, hihi

Monday July 13, 2009 - 08:55pm (ICT)
trục … Offline Các vị : Xin cám ơn.

Monday July 13, 2009 - 10:45pm (ICT)

Người no không biết lòng kẻ đói.

Entry for July 06, 2009
Người no không biết lòng kẻ đói.


http://blog.360.yahoo.com/blog-0lIwRp4yeqlSlANVd_hNqS7b?p=3907

1.
Năm 1975 về nam, mau chóng bất đắc chí, sau giờ làm việc về nhà mà có tiền là ra đường uống rượu. Cũng chẳng uống nhiều, đại khái khoảng hai xị với một con khô gì đó, có khi cũng khỏi khô luôn, ngồi một mình ở quán cóc cạnh nhà, thờ ơ nhìn người qua lại. Đám bảo vệ của ông già cũng không hỏi han gì, chỉ lâu lâu mở cửa ra nhìn nhìn rồi vào. Uống xong vào nhà là lên thẳng phòng đọc sách, say quá thì ngủ, không nói với ai câu nào. Nhung có lần đang lắc lư lên cầu thang thì thấy ông già đi xuống bèn đứng lại né qua một bên, hôm ấy đương sự lại tỏ vẻ quan tâm, xuống tới ngang mặt thì nghiêng nghiêng đầu khịt khịt mũi (ý là hôi rượu quá) rồi thản nhiên hỏi Con đi đâu về vậy. Uống rượu. Uống chi con. Buồn. Buồn chi con. (Mịa, tôi mà rắp tâm buồn để làm gì đó thì đâu phải là tôi buồn, ba hỏi gì kỳ vậy?). Im lặng lên lầu, nhưng vẫn nhớ cuộc đối thoại không sao có đoạn kết ấy tới tận bây giờ.

Cách nay mấy năm tới dự cuộc họp góp ý Dự thảo văn kiện Đại hội Đảng bộ Thành phố, giờ giải lao bước qua chào chú Trần Bạch Đằng, ông hỏi Mày khỏe không, thưa cháu bịnh lắm. Ông hỏi mày bị bịnh gì, cười thưa chắc uống hơi nhiều, buồn thôi chứ bịnh gì đâu. Chú Tư xì một tiếng, nói Tao năm nay tám chục tuổi mà chưa có ngày nào buồn, mày bây lớn cũng bày đặt buồn. Á ạ ông già ơi, chú sinh năm 1926, chỉ thua ba cháu hai tuổi, các ông chiến đấu hơn nửa đời người, lúc sắp già thì thằng trận, tinh thần nó lên dữ lắm, tối nào nằm mơ cũng cười nên ông nào cũng sống quá tám mươi. Chứ cháu năm 1975 hai mươi tuổi về nam, qua mười năm đói nghèo thời bao cấp, qua thời mở cửa thì nghỉ việc nhà nước ra làm thường dân, cuộc đời cứ xuống dốc, tương lai đen thui như mõm chó mực, làm sao mà khỏe mà vui. Chú Tư hình như thấm ý, gật gật đầu.

Đúng là người no không biết lòng kẻ đói. Mịa, buồn chi con!

2.
Tam tự kinh có đoạn "Viết hỷ nộ, viết ai oán, Ái ố dục, nãi thất tình" (Nói mừng giận, nói thương oán, Yêu ghét muốn, ấy bảy tình), nhưng ngoài từ ai thì Hán ngữ còn có các từ bi, sầu, phiền, muộn... để chỉ khái niệm buồn. Tương tự, tiếng Việt chỉ có từ buồn nhưng các kết hợp buồn bã, buồn rầu, buồn phiền, buồn thương, buồn man mác, buồn se sắt, buồn não nuột, buồn vu vơ vân vân đều có chức năng chỉ rõ các khía cạnh và cấp độ khác nhau của khái niệm buồn, điều này cho thấy trong tình cảm và tâm trạng con người buồn là một vùng có biên độ rất rộng. Hơn thế nữa, với những tổng kết loại Vui quá hóa buồn, những kết hợp như Buồn lo, Vửa buồn vừa giận, có thể thấy cái vùng tâm trạng này còn đan xen, giao thoa với một số nếu không phải là tất cả các vùng còn lại trong tâm cảnh. Có thể nghĩ rằng ngoài các lý do xã hội và cá nhân, nỗi buồn còn có nguồn gốc tiềm thức hay vô thức.

Nhưng không nói tới những khoái cảm sinh lý hay bệnh lý, nỗi buồn còn là một động lực giúp tinh thần và trí tuệ thăng hoa. Không phải ngẫu nhiên mà Đức Phật có danh hiệu Đại bi: sự thương xót lo buồn cho số phận của tất cả chúng sinh đã đưa vương tử Tất Đạt Đa lên vị trí một triết nhân cứu thế. Cho nên ngoài nỗi buồn bệnh hoạn nơi những kẻ không bệnh mà rên cứ cố gắng để buồn tới mức buồn thật vì không có lý do để buồn (ví dụ một số người muốn thành nhà thơ hay nhà yêu nước thương dân) thì quả thật nỗi buồn là một tài sản tinh thần đáng quý. Bởi ngoài ý nghĩa là phản ứng tự nhiên truớc những mất mát và thất bại cá nhân, nó còn gắn liền với những khát vọng cao xa và niềm đau nhân thế. Không phải chỉ trên phương diện triết học mà cả trên phương diện mỹ học, nỗi buồn cũng là cái giúp con người trở nên Người hơn. Phạm trù Cái bi trong mỹ học cổ điển là một minh chứng. Cảm hứng buồn tràn ngập, thấm sâu và hiển hiện ở tất cả các bộ môn nghệ thuật của loài người từ Đông sang Tây, từ cổ tới kim. Nếu không biết tới nỗi buồn đích thực, thế giới đã không có tranh Lêvitan, nhạc Mozart, kịch Shakespeare, thơ Vương Duy, Đỗ Phủ... và Việt Nam cũng đã không có sân khấu cải lương. Sân khấu cải lương sau 1975 yếu đi rồi đến nay thì ngắc ngoải chính vì yếu tố bi trong thi pháp của nó đã không được coi trọng.

Đối lập với nỗi buồn là niềm vui. Còn nhớ năm 2002 trả lời phỏng vấn của Minh Ngọc, có một câu hỏi đại khái là anh sống không thấy vui sao, trả lời Niềm vui thể hiện sự thỏa mãn, nhưng bản chất con người là không bao giờ thỏa mãn nên niềm vui dễ làm con người tha hóa.

Nỗi buồn đích thực cũng là một diện mạo của Lương tri.

Tháng 7. 2008
_____

3.
Năm trước đang nháp entry này, chưa đề ngày tháng đã có mấy vị phá lệ xông vào comment, thậm chí chọc ghẹo nhau nghe rất vui vẻ, nên đành ráng viết cho tạm gọi là có đầu có đuôi rồi Buồn ơi chào mi luôn trong ngày, không phải hẹp hòi mà là có lý do.

Trang học có một nghịch luận là "Nhân giám vu chỉ thủy mạc giám vu lưu thủy. Duy chỉ năng chỉ chúng chỉ" (Người ta ai cũng soi mình chỗ nước dừng chứ không ai soi chỗ nước chảy - ý nói ai cũng muốn dừng lại. Nhưng chỉ có kẻ dừng lại được mới có thể làm dừng lại tấm lòng muốn dừng lại của mọi người). Một trong những điểm dừng quan trọng ấy chính là nỗi buồn. Thích Ca dừng lại ở đó thì nhiều người bỏ tham sân si, Jésus dừng lại ở đó thì nhiều người đem yêu thương làm kẻ thù bối rối, entry này dừng lại ở đó thì sau khi buồn có người sẽ vui hơn vì thấy mình vẫn còn có thể buồn nỗi buồn nhân thế.

Khuya nay post lên đã định thêm phần 3 này, nhưng sực nghĩ tới lần trước nên nén lòng để chờ xem người thiên hạ vui buồn ra sao. Thì quả nhiên lại như lần trước...

Amen A di đà!

Độc thoại của Nguyễn Bỉnh Khiêm (viết cho Minh Ngọc)

Entry for June 29, 2009

Dung truoc World's Biggest Bookstore o Toronto, Ontario June 2009.
Con bai duoi day luom duoc o nha nguoi ma co Ngoc Trinh cu goi la Ong Ban Du cua co.

Độc thoại của Nguyễn Bỉnh Khiêm (viết cho Minh Ngọc)
Có người bạn hỏi ta lúc về trí sĩ có chạnh lòng không. Sao lại không, khi mà ta không thể tiếp tục đi trên con đường và theo cách thức mà mình đã chọn. Có quyền thì dễ giúp nước giúp dân hơn chứ. Nhưng chẳng lẽ chỉ làm quan trong triều mới có thể giúp nước giúp dân sao? Lúc đất nước bị ngoại bang đô hộ, không có triều đình thì thôi không giúp nước giúp dân à? Triều đình là một phương tiện cho kẻ sĩ tế thế kinh bang thôi, cũng như kẻ sĩ là một phương tiện để triều đình giữ ngai trị nước vậy. Gia Cát Lượng nắm đại quyền vào tướng văn ra tướng võ của nhà Thục Hán, thì chỉ thua cha con họ Lưu ở chỗ không ngồi trên ngai vàng chứ chắc gì đã ít quyền hành hơn. Vả lại nói thẳng ra thì kẻ sĩ không chỉ cần giúp nước giúp dân, mà còn cần được tự do để trở thành chính mình nữa. Có quyền hành mà mất tự do, mà không còn là mình thì có gì vinh dự chứ.



Kẻ sĩ phải dấn thân hành đạo, phải quên mình vì đời. Câu ấy nói thì dễ mà làm thì khó đấy. Lúc dân nước lầm than dưới gót giày ngoại tộc, thì tự nhiên là kẻ sĩ phải hy sinh. Nhưng vào thời ta sống thì dấn thân cho một ông vua chưa chắc đã hành được đạo, quên mình cho một phe nhóm chưa chắc đã vì được đời. Xung đột Lê Mạc chưa chấm dứt thì mâu thuẫn Trịnh Nguyễn đã nảy sinh, kẻ sĩ có nhiều phương tiện hơn nhưng ai dám nói là mình có thể dùng một trong các phe nhóm ấy để kinh bang tế thế ? Trong hoàn cảnh mà đạo trung quân với lòng ái quốc đã chia đường, thì cẩn thận đừng để rơi vào ảo tưởng giúp nước giúp dân mà thành đắc tội với trăm họ. Khoan hãy kết án ta lỗi đạo trung quân. Trung thành với một ông vua, một dòng họ thì cần gì phải là kẻ sĩ ? Bọn tôi tớ mới coi việc trung quân là lẽ sống, chứ kẻ sĩ chỉ coi đạo trung quân là điều kiện khi làm quan với triều đình thôi. Kẻ sĩ và triều đình sử dụng nhau, phản biện nhau, giúp đỡ nhau làm cho dân giàu nước mạnh thì là ứng mệnh trời thuận lòng người rồi, đạo tu tề trị bình chỉ cốt ở chỗ đó, việc trung với quân vương là nhằm đạt tới chỗ đó, chứ chỉ biết trung thành với một dòng họ, cố chấp trên một tín điều thì kẻ sĩ có gì khác ngựa trâu, hiền thần có gì khác nô bộc ? Để Thái miếu hư nát mà lo cho dân gian no ấm so với làm quốc khố đầy ắp mà phó mặc trăm họ lầm than thì ai có công với dân với nước hơn? Việc ngộ nhận trung quân là mục tiêu phấn đấu chứ không phải điều kiện hành động đã làm lầm lỡ không biết bao nhiêu kẻ sĩ tài năng xuất chúng, nhân cách siêu quần rồi. Không phải ta dám bất kính chê bai tiền bối, nhưng Ức Trai tiên sinh là một vết xe đổ đấy. Ông đã đi trước ta trong chuyện bất kể chính thống chỉ theo truyền thống lúc ra thi Thái học sinh với nhà Hồ, nhưng tiếc là sau khi bình được giặc Ngô lại quay về trên lối mòn coi triều là nước. Nhà Lê ngờ sợ công thần, giết Trần Nguyên Hãn, Lê Sát và bao nhiêu người khác, mở ra mối tệ tranh giành quyền lực giữa các đại thần mà tiên sinh còn lưu luyến chuyện tôi hiền chúa sáng, thì vụ án Vườn Vải làm sao mà không xảy ra ?



Cũng cần nói thêm về lẽ tôi hiền chúa sáng. Nước non bất hạnh thi nhân may, Đời lắm bể dâu thơ lại hay, kẻ sĩ thời loạn thường dễ thành danh hơn kẻ sĩ thời bình. Nhiều người cứ tiếc cho Ức Trai tiên sinh chỉ gặp được minh chủ thời Bình định vương chứ không có được minh quân thời Lê Thái tổ. Ta lại thấy Quản Trọng có lý, vua tốt càng hay mà vua xấu cũng được, miễn họ muốn và biết dùng kẻ sĩ thì ta theo, mà nói thẳng ra thì phò tá vua kém có khi còn dễ giúp nước giúp dân hơn truy tùy vua giỏi đấy nhé. Vua giỏi thì bề tôi dễ trở thành bất tài, mà làm một con rối đi hia đội mão, trở thành cái bóng tiếng vang trong triều đình thì không kẻ sĩ nào chịu cam tâm đâu. Ta là kẻ sĩ, ta phải làm điều ta muốn, theo cách ta muốn nữa, không được làm thì thôi. Ta có mưu cầu gì cho riêng mình mà phải chịu ủy khuất chứ. Làm quan trong một triều đình thối nát thì dù nhân cách cao thượng cũng phải học cách suy nghĩ gian trá, tập lối hành sự khuất tất để đối phó với bọn đồng liêu bất chính, cho dù thành công cũng đã làm hỏng tâm thuật kẻ sĩ, đánh mất phong độ quân tử rồi. Mà nói cho cùng thì ông vua tài đức trong một triều đình mục ruỗng cũng bất lực như một kẻ thất phu, có đáng gì mà kẻ sĩ phải tận tâm phò tá ? Vua chúa mong gặp tôi hiền, coi nhà là triều thì vì quyền lợi của họ đã đành, chứ kẻ sĩ mong gặp chúa sáng, coi triều là nước là đã tự trói buộc mình trong chuyện giúp nước giúp dân, nói lời hay làm chuyện đúng cũng phải nhìn trước ngó sau, thậm chí có lúc còn phải dùng ngụy kế âm mưu cứ như toan soán đoạt, công chưa có mà tội đã thành, ơn chưa ra thì họa đã tới, bậc đại trí chí nhân không xử sự như thế được. Vua không dùng thì đời dùng, đời này không dùng người thì đời sau dùng lời, kẻ sĩ có học biết đạo đâu lại nôn nóng công lao trong một lúc mà lơ là nghĩa lớn với muôn đời được, ta tình nguyện về trí sĩ cũng chỉ vì lẽ ấy đó thôi.

Tháng 11. 2002

Lý tưởng à?

Entry for June 22, 2009
Hom ray rat muon viet ve co vo cua HE, von co ong gia da mo bung tu sat thoi nhg nam xua tai Ha Noi. Khi ay SHE moi 3 tuoi. Truoc HE, SHE gap 1 ten da tan tinh bang cach keu rang Cha Em la Than Tuong cua Doi anh.
Nghe nhg tin nay chi nghi toi nguoi dan ba ay.
Con tai coi tuong cua Chu Nha nay, thi co nhin ra tuong lai cua tai ha trong 5 nam nua khg?

Luom o blog Truc Nhat Fi bai nay ve nha

http://blog.360.yahoo.com/blog-0lIwRp4yeqlSlANVd_hNqS7b?p=3746&n=28500

Lý tưởng à?
Mấy tuần nay cắm đầu viết bài, bài này chưa xong bài khác đã rình sẵn, ít có thời giờ lên mạng thăm thú blog, chuyện thiên hạ cũng nghe đâu bỏ đó, nhiều lắm là gọi điện hỏi một hai câu. Hôm qua mới xong một bài, bên xuất bản báo đang in mấy quyển Thẩm Thăng Y bèn dịch tiếp mươi trang, tối vào mạng đi một vòng xem tin về vụ Lê Công Định. Trời đất ơi.


Nhớ lại năm 2005 có lần Nguyễn Vân Nam gọi đi uống ruợu, mò tới thấy y đang ngồi với VN, nghe VN nói tên cũng không biết là ai, uống một hồi nói chuyện vài câu thấy có học cũng hơi tò mò, quan sát một lúc rồi nói bạn mình có vợ đẹp lắm, kế nói trong vòng 5 năm nữa bạn mình có một cái nạn lớn lắm, phải rất cẩn thận đấy. Ngày xưa theo Tâm học nên chỉ đọc sách tướng thuật qua loa cho biết chứ không chuyên tâm, lại đã hơi say nên không dám nói là nạn gì, ai dè đến nay thì nghiệm, lại là một vụ chính trị. Trời đất ơi.


Từ góc độ quản lý xã hội mà nói thì khoa học xã hội là công cụ quản lý vĩ mô, nhưng dân khoa học xã hội trước nay mà nhất là những người làm công cho nhà nước nhìn chung chỉ rao giảng đạo đức lý tưởng như két, nói cả điều mình không biết, giảng cả điều mình không tin, hội thảo hội nghị tổ chức mọi lúc mọi nơi, thay đổi cái này, phát huy cái kia, học tập cái nọ rầm rầm mà hiện tình quốc gia, đời sống dân chúng cứ ngày càng như caca mắc mưa, nghĩ mà chán ngắt. Trí thức kém cỏi nhỏ nhen nhu nhược, quan chức ngu dốt ăn bẩn lạm quyền mà dân phong không suy đồi, quốc lực không suy giảm mới là chuyện lạ. Cho nên vài năm nay dân học luật làm chính trị đối lập hơi nhiều quả là một sự ngược đời, nhưng ở cái xứ này thì sự ấy là có thể hiểu được.


Có điều trong những người làm chính trị đối lập ấy có bao nhiêu người thật sự có lòng vì dân vì nước, thật sự có tài năng an bang định quốc, thật sự có bản lãnh xoay trời chuyển đất… thì phải bình tĩnh mà nhìn.

Khoảng 2003 một luật sư quen tới chơi, kể có một đám nước ngoài gởi cho file cuốn Tổ quốc ăn năn, nói xem xong cho biết ý kiến. Y là con liệt sĩ, đọc xong cười ruồi gởi một cái thư nói Cuốn này chửi cộng sản còn kém lắm, tôi mà chửi thì hay hơn nhiều. Bên kia trả lời bằng hai chữ Vĩnh biệt. Y cười phá lên gởi thư nói Các anh chửi cộng sản độc tài, mà tôi mới chê một cuốn sách các anh thích thì các anh đã vĩnh biệt tôi, nếu các anh cai trị xứ này thì chắc tôi bị xử bắn quá, vậy các anh dân chủ chỗ nào? Bên kia hết hồn gởi thư thanh minh thanh nga, nhưng từ đó trở đi y không quan hệ gì nữa. Nghe xong mới nói Ừ cái đám chống cộng nước ngoài ấy chúng định thí mạng mày đấy, y cười cười nói Em biết chứ, em đâu có ngu.


Cách nay mấy năm lại có 118 vị ký tên vào cái Tuyên ngôn tập thể gì đó, ngay sau đó một cổ đông trong đám lại một mình ra một Tuyên ngôn tư nhân chắc để tự PR, thế là những người dân chủ, các nhà phản kháng ấy xoay ra chửi rủa mạt sát lẫn nhau. Nói xin lỗi chứ con mẹ các vị, các vị đội lốt dân chủ kiếm vốn chính trị để cầu danh kiếm cơm, nếu có cơ hội thì tiến tới giành một chỗ đứng giữa đám cầm quyền mà các vị đang chống kia thôi ạ, chứ chí hướng cao xa, lý tưởng cao đẹp thì không tới hạng người như các vị mà có được đâu.


Mới đây có một vị cũng học luật ra, không có cái đền nào để đốt, cũng không dám ra quần đi một vòng Bờ Hồ, bèn làm một cái đơn kiện Thủ tướng. Nhưng Nguyễn Vân Nam chứng minh là y làm sai luật. Y học luật thì võ khí đấu tranh, phương tiện hoạt động của y là luật, vậy mà y còn làm sai, thì tài năng an bang định quốc của y ra sao không nói cũng biết.


Lại buồn cho bọn thư sinh mặt trắng chỉ mới có học về pháp luật đã tưởng mình có tài về chính trị như LCĐ, mới bị ví có vài ngày đã nhận tội xin khoan hồng, báo hại bao nhiêu người dân chủ trong nước bị sụp đổ một thần tượng và một số kẻ chống cộng nước ngoài bị chiêu hồi một tiên phong. Hôm trước chat với Lê Đại Anh Kiệt, có nói y viết bản tường trình ấy thì có thể y sẽ được khoan hồng, nhưng ở một khía cạnh khác thì y đã tự ký bản án tử hình cho chính mình rồi. Y soạn Tân Hiến pháp mà lại nhận tội, thì bất kể cái Tân Hiến pháp ấy sai đúng thế nào y cũng không phải là kẻ vì nước vì dân mà chỉ vì mình, dân chủ chính trị chỉ là bao bì cho tham vọng cá nhân thôi. Mà cũng chưa cần nói tới chuyện lý tưởng tài năng gì gì, chỉ một chuyện buông võ khí kéo cờ trắng quá mau như vậy cũng cho thấy y chưa đủ bản lãnh để bước vào cuộc chơi chết người là chính trị.


Những người như thế là có lý tưởng à, lý tưởng gì, lý tưởng là vậy sao?

Tháng 6. 2009
Tags: | Edit Tags



Monday June 22, 2009 - 03:35am (ICT) Edit | Delete

Next Post: Entry for June 24, 2009

Nguồn gốc tội phạm: Xã hội phi quy chuẩn

Entry for May 19, 2009
Chom tu blog TrucNhatFi


Nguồn gốc tội phạm: Xã hội phi quy chuẩn

Tình trạng vi phạm pháp luật hiện nay xảy ra ngày càng nhiều, trong đó một hiện tượng nổi bật là vì những chuyện không đáng gì người ta cũng có thể đánh nhau giết nhau. Nhà nghiên cứu Cao Tự Thanh cho rằng hiện tượng nói trên có nguồn gốc là do xã hội Việt Nam đang rơi vào tình trạng phi quy chuẩn, tình trạng này là kết hợp sự yếu kém về pháp lý, sự lạc hậu về giáo dục – thông tin và sự phức tạp về cấu trúc xã hội. Báo Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh đã có cuộc trao đổi với ông về vấn đề này.

1. Chuẩn gì cũng có nhưng không có chuẩn gì là chuẩn

Nhiều cấu trúc xã hội đan xen nhau

* Thưa ông, cấu trúc xã hội có liên quan gì đến tội phạm?

Mọi tội phạm lớn nhỏ đều có hành vi sai lệch chuẩn mực xã hội. Xã hội Việt Nam từ khi Pháp đô hộ đã bị tái cấu trúc một cách bị động, mà tình trạng chiến tranh từ 1945 trở đi còn khiến nó liên tục bị xáo trộn về kết cấu tổ chức và ý thức hệ. Sau 1954 ở miền Nam, nếu là con em cộng sản thì người ta hoặc phải tiếp tục con đường của cha anh mà chống đối chính quyền, hoặc sẽ bị kiểm soát một cách đặc biệt. Ở miền Bắc nếu chẳng may là con cháu địa chủ thì sau cải cách ruộng đất là hết đường ngóc đầu. Căn bệnh thời chiến ấy qua thời bình cũng để lại một số di chứng trong đó nổi bật là tập quán phân loại công dân, sau 1975 tập quán ấy đã chia người dân thành nhiều nhóm có lợi ích kinh tế và nguyện vọng xã hội khác nhau. Tại các thời điểm khó khăn, nhiều trong các nhóm xã hội ấy phải sống trong một tâm lý thường xuyên cảm thấy mình bị thua thiệt. Nhìn từ khía cạnh đồng đại, sự phân hóa về mức sống, lối sống và quan niệm sống đang diễn ra khá hỗn loạn trên cái mặt bằng đa hệ ấy, nhóm nào người nào bị gạt ra khỏi các vòng quay tái sản xuất mở rộng thì dễ thấy mình không có tương lai, thậm chí nhiều chuẩn mực xã hội đối với họ cũng là đối tượng phá phách để xả stress.

Nhìn từ khía cạnh lịch đại thì nhiều cấu trúc xã hội khác nhau lướt qua lịch sử của dân tộc này quá nhanh như vậy còn khiến hiện nay chúng ta có một xã hội pha trộn các yếu tố của nhiều cấu trúc xã hội cả cũ lẫn mới đan xen vào nhau. Một đám cưới tổ chức hai lần, lần ở thành phố thì dùng công nghệ đám cưới với đủ loại nghi thức hiện đại, lần ở dưới quê thì cô dâu chú rể phải lạy lục các kiểu, tức họ ứng xử theo hai hệ chuẩn nghi thức cách nhau hàng mấy trăm năm.

Một người có bốn mẫu ruộng, hai con trai, trước khi chết nói chia cho mỗi người hai mẫu. Người con lớn không chịu, nói mình là trưởng nam nên phải được nhiều hơn, nếu không có thể y sẽ bạo hành với người em. Ở đây y đã suy nghĩ theo chuẩn mực của xã hội tông pháp chế được pháp chế hóa từ Luật Hồng Đức thời Lê tới Luật Gia Long thời Nguyễn. Đừng nói đạo đức ở đây vì nó không giải quyết được gì. Vấn đề thuộc một phạm trù khác.

Trong những trường hợp vừa nêu, sự phức tạp về cấu trúc xã hội là xuất phát điểm khiến xã hội Việt Nam đi từ chỗ có quá nhiều chuẩn mực tới chỗ phi quy chuẩn.

* Vậy làm sao để thống nhất các cấu trúc xã hội?

Xã hội của ta đang trong tình trạng đan xen nhiều cấu trúc nên có nhiều hệ chuẩn mực (còn chúng có đúng đắn và phù hợp hay không lại là chuyện khác). Muốn san bằng sự chênh lệch ấy thì ngoài việc phát triển kinh tế xã hội phải có một hệ chuẩn mực chính thống làm hệ quy chiếu, mẫu số chung. Nhưng hiện nay cái chuẩn mực chính thống ấy nó ẩm ẩm ương ương.

* Ẩm ương làm sao, thưa ông?

Chuẩn mực luôn có ba yếu tố là tính lợi ích, tính bắt buộc (khả năng chế định) và tính khả thi. Về tính lợi ích, trên thực tế vẫn còn nhiều xung đột. Ví dụ nếu nhà nước lấy đất của người dân rồi đền bù với giá 50.000 đồng/m2 để xây công trình công ích thì họ chịu vì có lợi cho họ, nhưng nếu sau đó lại quy hoạch rồi bán với giá cao gấp nhiều lần thì quan hệ giữa đôi bên phát sinh mâu thuẫn về lợi ích, và chuẩn mực về sự tuân thủ pháp luật nhất định sẽ bị vi phạm, vậy thôi.

Trên nguyên tắc, hệ thống pháp luật nội trị được dùng để điều chỉnh ba mối quan hệ tức giữa nhân dân với nhân dân, giữa nhân dân với cơ quan công quyền và trong nội bộ các cơ quan công quyền. Trong mối quan hệ giữa nhân dân với nhân dân, hiện tượng lờn luật đang khá phổ biến. Có nhiều tuyến đường ở thành phố giăng khẩu hiệu kiểu “Người tự trọng không đi lấn tuyến”, nhưng ở đó đường sá kẹt cứng, lô cốt giăng đầy thì người ta phải lấn tuyến. Chưa nói tới chuyện không khả thi, thì ý thức tự trọng và việc tuân thủ pháp luật là hai chuyện khác nhau, tuyên truyền pháp luật bằng cách hô hào đạo đức như vậy không có tính bắt buộc, làm sao người ta không lờn luật.

Các quy định pháp luật điều chỉnh mối quan hệ trong nội bộ cơ quan công quyền cũng rơi vào tình trạng tương tự. Thời Nguyễn, một con voi chiến ở Gia Định chết già, quan địa phương báo cáo về triều rằng con voi tên gì đó chết ngày tháng năm nào, cưa cặp ngà được mấy cân mấy lạng đã nộp vào kho, Minh Mạng phê “Đã biết”. Một cặp ngà voi mà Minh Mạng cũng đích thân kiểm soát thì tủn mủn thật nhưng rõ ràng hệ thống hành chính thời đó rất chặt chẽ. Còn hiện nay thì trong khoảng một năm, một vị Thứ trưởng bị bắt giam, được thả ra rồi phục hồi đủ thứ, kế lại bị cách chức, vậy công tội ra sao, được đánh giá theo chuẩn mực nào? Đó là chưa kể tới những kẽ hở pháp luật dễ tạo điều kiện cho người có thẩm quyền lạm dụng quyền lực hay né tránh đùn đẩy trách nhiệm, thì làm sao được.

* Còn các chuẩn mực phong tục và đạo đức được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác thì sao, thưa ông?

Xã hội càng phát triển thì các chuẩn mực càng phải toàn diện hơn và thấm vào các quan hệ xã hội đồng bộ hơn. Thế nhưng pháp luật là chuẩn mực có khả năng chế định mạnh nhất thì không phát huy được hiệu lực, phong tục và đạo đức thì ít có khả năng chế định, nhất là trong môi trường đô thị. Nhiều yếu tố trong hệ thống chuẩn mực đạo đức chính thống ở nước ta ngày càng không còn giá trị chuẩn mực, thứ đạo đức không cần nhân cách ấy đã trở thành một phương tiện tốt của loại người vô đạo đức rồi.

* Theo ông thì chuẩn mực xã hội bây giờ phải như thế nào?

Nó phải như thế nào thì do lợi ích chung của xã hội quy định. Tôi chỉ biết đã là chuẩn mực xã hội đúng đắn, nhất là những chuẩn mực điều chỉnh quan hệ giữa nhân dân với nhân dân thì bất kể thế nào cũng phải được thực thi. Chuyện bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm là một ví dụ hai mặt đấy, vì nó chỉ giảm thiểu thiệt hại về tính mạng sau khi tai nạn giao thông xảy ra chứ không hề góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông như nhiều người đã đánh tráo khái niệm. Nước ta bây giờ chuẩn mực tồn kho còn xài chưa hết, chỉ thiếu kỷ cương vì lợi ích chung thôi.

2. Đụng là chém: Sự buông thả trong một xã hội bị nguyên thủy hóa

Quản lý yếu kém làm cơ chế lệch chuẩn xã hội càng thêm phức tạp

* Theo như ông phân tích thì các chuẩn mực chính thống làm hệ quy chiếu, mẫu số chung hiện nay ở nước ta cũng không phải là chuẩn mực nốt?

Đúng. Vì nó chưa hoàn toàn phù hợp và nhất là không được thực hiện nghiêm ngặt và triệt để. Nếu ví những cấu trúc xã hội khác nhau như những sứ quân thì giống như xã hội đang có 12 sứ quân, một sứ quân khác đứng lên dẹp loạn nhưng không dẹp được nên lại trở thành sứ quân thứ 13. Sự lệch chuẩn xã hội luôn mang tính chất lan truyền, xã hội càng phức tạp thì sự lan truyền ấy càng phức tạp. Chuyện này giống như tia sáng đi qua một tấm kính, ít nhiều bị lệch đi nhưng chỉ gãy một nhát thôi (quang học gọi là khúc xạ). Nhưng khi ghép hai tấm kính dày mỏng trong đục khác nhau lại thì nó vừa gãy nhát đầu lại gãy tiếp nhát nữa làm cho độ khúc xạ phức tạp hơn. Có thể nói sự quản lý yếu kém của chính quyền càng làm phức tạp thêm cơ chế khúc xạ ấy, vì đã ghép thêm vào đó một tấm kính không có năng lực điều chỉnh tương ứng.

Khi chuẩn mực xã hội đã lệch lạc méo mó thì người ta khó mà quan tâm tới cộng đồng, mà một xã hội bình thường lại luôn đòi hỏi mọi người phải quan tâm tới lợi ích cộng đồng mới bảo vệ được lợi ích cá nhân. Cô vứt rác ra đường, tôi và nhiều người ở các nhà bên cạnh cũng vứt rác ra đường, thì chúng ta sẽ cùng sống trong một khu phố đầy rác.

* Vậy những chuyện chẳng đáng gì cả vẫn đánh nhau, chém nhau là bắt nguồn từ…?

Từ hệ giá trị chung bị tan rã. Những chuyện như nhìn mặt thấy ghét: đánh, mời nhậu không uống: chém!… đều là dấu hiệu của một xã hội bị nguyên thủy hóa ở đó nhiều quan hệ lẽ ra phải chật chẽ trở nên lỏng lẻo, con người dễ hành động theo bản năng hơn. Vì không bị chế định đủ mức cần thiết nên con người dễ buông thả theo khả năng và sở thích của mình. Các chế định xã hội càng thiếu hiệu lực thì cái Tôi cá nhân càng có xu hướng mở rộng tới mức phi lý. Nếu cá nhân ấy có ưu thế gì đó thì y càng dễ làm càn. Một thiếu úy cảnh sát cậy thần cậy thế múa kiếm ở sân bay, lúc bị giữ còn hùng hổ nói chỉ làm việc với người lãnh đạo cao nhất ở thành phố Đà Nẵng thôi. Vị lãnh đạo ấy thì có quyền hành gì với sân bay mà y cũng nổ tung tóe như thế? Y không đủ sức làm càn bằng kiếm nên dùng bạo lực mồm đấy.

* Tại sao có nhiều người biết vi phạm có thể bị pháp luật trừng trị nhưng vẫn cứ làm?

Bởi vì có thể họ không bị trừng trị.

* Thực tế vẫn bị trừng trị đó chứ?

Hoặc là không, hay không ăn thua. Xác suất 50/50. Balzac có nói Pháp luật là một tấm mạng nhện, lũ ruồi to thì qua khỏi, lũ ruồi nhỏ thì bị vướng lại. Tôi mà là chính quyền thì gã thiếu úy côn đồ kia phải lãnh án tù giam cùng một khoản tiền phạt tương xứng với thứ oai phong lưu manh của y chứ không chỉ bị tước quân tịch mà thôi đâu. Pháp luật được đặt ra là để bảo vệ cho người yếu không bị kẻ mạnh hiếp đáp, người ngu không bị kẻ khôn lừa gạt, mà thực thi pháp luật như thế là để bảo vệ ai?

* Ông cho rằng sự lạc hậu về giáo dục – thông tin cũng góp phần đẩy xã hội đến chỗ phi quy chuẩn?

Mục tiêu giáo dục của xã hội hiện đại là trang bị kiến thức, kỹ năng để tất cả mọi người có thể bước vào đời một cách bình đẳng chứ không phải để biến họ thành công cụ của hệ thống chính trị. Hệ thống giáo dục – thông tin hiện đại phải góp phần đặt nền tảng tri thức cho năng lực sống của tất cả mọi người để họ có thể tham gia giải quyết các vấn đề của đất nước, cần có sự độc lập nhất định mới có thể phản biện tích cực với hệ thống chính trị, tác động tốt tới sự phát triển xã hội. Trước 1945, Nam Kỳ thuộc Pháp là khu vực duy nhất có phong trào cộng sản công khai, có thể đấu tranh bằng cả báo chí, nghị trường chính vì được quản lý theo quy chế thuộc địa, có điều kiện giáo dục – thông tin gần với chính quốc nhất Việt Nam đấy.

Hơn 30 năm qua chúng ta vẫn chưa san bằng được sự chênh lệch giữa các nhóm xã hội về dân trí bằng hoạt động giáo dục - thông tin, mà chỉ dạy họ đồng ca một bản hợp xướng chính trị. Cho nên nước ta bây giờ có những người đạt tới tầm quốc tế về mặt tri thức, nhưng cũng có những người không biết tới cả những khái niệm pháp luật cơ bản nhất. San bằng sự chênh lệch về dân trí bằng chính trị là một con đường không có tương lai.

* Có nghĩa là sự quản lý của chính quyền còn nhiều thiếu sót?

Với tư cách là hệ thống chính trị chính thống của quốc gia thì nhà nước Việt Nam còn thiếu một nền tảng hành chính minh bạch và pháp lý nhất quán nên rất hay hô hào đạo đức lý tưởng này nọ. Còn với tư cách là một bộ máy hành chính thì nó còn rất lạc hậu về quan niệm và kỹ thuật quản lý, dễ đánh đồng quản lý với kiểm soát và kiểm soát với ngăn cấm nên lệnh cấm càng nhiều thì vi phạm càng tăng, thậm chí nhiều nhân viên và cơ quan nhà nước cũng vi phạm. Vì trình độ quản lý chưa được nâng lên tương xứng với các nhu cầu phát triển của xã hội và đất nước nên chính quyền hay hướng tới giới hạn các nhu cầu ấy trong phạm vi năng lực quản lý có hạn của mình, có khi còn hành xử một cách tùy tiện ngẫu hứng, kiểu như toan ra lệnh ngực lép thân lùn không được điều khiển xe máy, suýt nữa đã khoác cho bao nhiêu người một cái tội trời ơi. Còn có chuyện nhân cách và trình độ của nhiều người trong bộ máy công quyền nữa, đại diện cho quyền lực nhà nước mà phạm tội tư thì dốt nát hung hãn như côn đồ, phạm lỗi công thì lươn lẹo dối trá như lưu manh, ăn hối lộ thì như hạm mà nói đạo đức thì như két, tóm lại có nhiều điều phải chấn chỉnh lắm.

* Xin cảm ơn ông.

Tags: | Edit Tags



Tuesday May 19, 2009 - 07:49pm (ICT) Edit | Delete

Next Post: Entry for May 20, 2009

ba loại người làm nên làm nên đại nghiệp

Entry for October 13, 2008
Xin doan cuoi ve nha. Dang o giai doan cực kỳ kiên nhẫn, du chi co tieu nghiệp chu khg mong làm nên đại nghiệp:

http://blog.360.yahoo.com/blog-0lIwRp4yeqlSlANVd_hNqS7b?p=2564#comments


Có ba loại người làm nên làm nên đại nghiệp: loại cực kỳ thông minh, loại cực kỳ may mắn và loại cực kỳ kiên nhẫn. Chuyện thông minh thì xin để nhường bậc quân tử, còn chuyện may mắn thì kẻ anh hùng không mong chờ. Trên cương vị học tập của mình, chúng tôi đã kiên nhẫn qua ba mươi năm, có điều sắp tới tuổi tri thiên mệnh rồi, có kiên nhẫn được nữa hay không quả thật không ai dám nói trước. Sau ba mươi năm, lớp có bốn Tiến sĩ, bốn đảng viên, một người chết, một người bị tước bằng Tiến sĩ, bốn người gãy đổ trong hôn nhân, một người chết con, một người chết chồng. Bấy nhiêu số phận thế nhân dồn cả vào một tập thể mười ba người, tính theo tỷ lệ phần trăm quả thật đều thuộc loại “cao nhất nước”. Nhiều khi chúng tôi vẫn nửa đùa nửa thật “Lớp mình đi tiên phong trên mọi lĩnh vực, năng động bám kịp xu thế thời đại như vậy quả không hổ là đại đệ tử ngành Hán Nôm”. Nhưng nói chung ai cũng ít nhiều trưởng thành, nên tuy có người thành đạt, có người thành danh, có người không thành đạt cũng không thành danh song vẫn quan tâm tới nhau, vẫn nhớ ơn các thầy cô trong ngành trong khoa trong trường. Ba mươi năm mạch đạo dòng đời, người xưa đã khác, Mười ba mối ơn thầy nghĩa bạn, lớp cũ còn chung.


Tháng 8. 2002

Theo Cao Tự Thanh, Dâu bể mười năm, 2004
Tags: | Edit Tags



Monday October 13, 2008 - 01:15am (ICT) Edit | Delete

Next Post: Entry for October 14, 2008

Comments(1 total) Post a Comment

Bậc lương của Sơn Nam

Entry for August 19, 2008
Chom ve tu day

http://blog.360.yahoo.com/blog-0lIwRp4yeqlSlANVd_hNqS7b?p=2243Phụ:


Bậc lương của Sơn Nam

1.
Hôm nay là rằm tháng bảy, trong lòng nặng nề.
Sáng ra thư ký tới, mặt sầm sầm đưa ra tờ Sài Gòn tiếp thị rồi vào mở máy. Giở tờ báo ra thì hết hồn, cái bài viết về Sơn Nam đã bị cắt gọt tới mức cứ như đang gặp một Sơn Nam mới đi hút mụn căng da mặt về. Trời đất ơi!
Thật là giống như vừa bị tất cả những người từ Ban Biên tập tới phóng viên, nhân viên phát hành vân vân của tờ báo ấy xếp hàng đi ngang lần lượt mỗi người tát cho một cái. Hít sâu một hơi nuốt lại câu chừi thề đang trào lên cổ họng, nghĩ thầm Di chúc của Người mà người ta còn thẳng tay biên tập, huống hồ một cái entry. Cho nên khoan đã, việc thiên hạ phải lấy cái tâm của thiên hạ mà xem, phải lấy cái chí của thiên hạ mà xét chứ đừng xem xét bằng cái tâm lụn và cái chí hèn. Oan có đầu nợ có chủ, liếc thư ký một cái rồi cười khẩy bỏ đi ngủ.
Nhưng tại sao lại như thế nhỉ? À, hôm qua cái gã đặt bài nói là đang ở Bình Dương lo đất cát mồ mả gì đó, mà đang bận nên quên hỏi đất đai Nghĩa trang Thành phố sắp chuyển đổi mục đích sử dụng hay sao mà một nhân vật như Sơn Nam lại không được vào nằm. Á ạ, lóa lòa lọa, hay hay hay, ngủ thôi Bờm ơi.

2.
Trở dậy lúc 14h, hai tay ba đao chát chít với ba người một hồi, mới giác ngộ Từ ấy tim tôi bừng nắng hạ.
Cha mẹ ơi, là bậc lương của Sơn Nam!
Hình như cán sự 5 cán sự 6 gì đó, sau khi về hưu thì lãnh ở phường...
Nói tắt một câu là chức vụ mức lương, danh hiệu huân chương huy hiệu và nhất là quan hệ của một người quy định việc y được ai đứng ra chôn, ai đọc điếu văn vân vân. Sự cống hiến thật sự của cá nhân bị đặt dưới tất cả những thứ ấy hay thậm chí không cần đặt ra, nên cái chết nhỏ hơn lễ tang còn tình người thấp hơn nghi thức. Vụ Cao Xuân Hạo là một bằng chứng.
Thành ra mới có việc Lê Văn Thảo nỗ lực để ghi tên Hội Nhà văn vào danh sách Ban lễ tang của Sơn Nam, chứ theo bậc lương thì Sơn Nam chưa có tiêu chuẩn được đại diện có pháp nhân của bọn đồng nghiệp đứng ra mai táng!
Mịa, nói ra thì giống như vô lễ chứ nhiều nhà lãnh đạo quốc gia hiện nay mà chết đi thì chỉ sau năm ba năm có khi chẳng ai buồn nhắc tới nữa đâu, chứ Sơn Nam thì khác đấy.
Hệ thống hành chính phải phục vụ quyền lực chính trị, nhưng quyền lực chính trị phải tôn vinh các giá trị văn hóa chứ.
Trước hôm 12. 8 mà Nguyễn Việt Tiến may mắn trúng gió thì không khéo y đã được toe toét cười nơi chín suối với lễ tang Thứ trưởng rồi đấy, mịa.

3.
Nhưng chôn cất còn là chuyện nhỏ, cứ trở lại với giá trị Sơn Nam.
Thuở thiếu thời Vương Hồng Sển cũng là một lãng tử, và cũng là một nhân vật không thể bỏ qua khi nhắc tới văn chương Nam Bộ thế kỷ XX.
Sơn Nam khác ông già họ Vương ở chỗ không phong lưu hào hoa kiểu dân cậu nhưng cũng là một lãng tử. Vương Hồng Sển là lãng tử chỗ trời hoa đất rượu, Sơn Nam là lãng tử chỗ xó chợ đầu đường, khác nhau về điều kiện nhưng cùng một chất người, đều thật sự xả thân để sống cuộc sống và học cách nghĩ của nhân dân mình, không ngừng quan sát, không ngừng tích lũy. Tính từ Hồ Biểu Chánh tới Nguyễn Hiến Lê có biết bao nhiêu văn nhân học giả Việt Nam ở Nam Bộ không thua kém họ về học vấn văn tài, nhưng đâu mấy ai có được cái văn phong như họ. Phải là những lãng tử tài hoa mới có thể đưa ngôn ngữ dân dã vào văn chương tới mức nhập thần như thế chứ.
Văn chương học thuật đâu phải chuyện bửa củi, một ngày bửa được ba khúc thì hai ngày được sáu khúc. Nếu thừa nhận lịch sử có những phát triển đột biến, xã hội có những nhân tài kiệt xuất thì phải trân trọng tài năng cá nhân, mà trân trọng tài năng cá nhân thì phải quan tâm tới số phận và tính cách cá nhân. Đâu có phải ngẫu nhiên mà hàng loạt nhà báo như Hàng Chức Nguyên, Huỳnh Dũng Nhân, Võ Đắc Danh, Trần Bá Phùng... lại thành danh với "dòng phóng sự số phận". Mà trong học thuật thì chính cái lối khoác cho các nhân vật lịch sử một loại đồng phục tư tưởng kiểu yêu nước thương dân rung cảm với cảnh đẹp quê hương đất nước vân vân nhưng không quan tâm tới số phận và tính cách của từng cá nhân cụ thể đã khiến không ít công trình nghiên cứu lịch sử và văn học trở thành nhạt hoét chán phèo rồi đấy thôi.
Bỏ cái chất lãng tử đi, Sơn Nam có còn là Sơn Nam không?

4.
Cái entry rủi ro kia chẳng qua chỉ là kỷ niệm của một người chưa chết về một người đã khuất, vốn chẳng đáng gì. Mà bản nhân cũng chẳng lạy lục năn nỉ ai đăng báo để lấy tiếng lấy tiền, chuyện đó thiên hạ đều biết. Có điều bản nhân còn sống mà người ta vẫn công nhiên nuốt lời cắt xén, thì với người đả khuất thế nào không nói cũng rõ.
Cái tờ báo kia không cho phép Sơn Nam làm một lãng tử, cái bậc lương kia không cho phép Sơn Nam là một văn nhân, rất là đồng thuận mà.
Có lẽ từ nay trở đi đành chiếu theo lối văn chương quan phương với thể tài cáo phó trên báo chí nhà nước - nước nhà mà viết về các nhân vật lịch sử thôi.

15. 8. 2008
Tags: | Edit Tags



Tuesday August 19, 2008 - 02:31am (ICT) Edit | Delete

Next Post: Entry for August 19, 2008

Comment đi, cho đã!

Entry for March 21, 2008
Comment rồi.
Chua Đã! Phai wat them vai cai cho chu nha ha hoa!!!
Chành ra ba góc da còn thiếu,
Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa.
Mát mặt anh hùng khi tắt gió,
Che đầu quân tử lúc sa mưa.
Spread out to three corners, yet there's not enough skin,
Folded in from two sides, still there's too much flesh.
It cools the hero’s face when the wind is still
And covers the gentleman's head when rain falls.
Behind the bed-curtain, tenderly, let’s ask him,
Panting, panting , inside are you satisfied.
Cai bai nay va nhg comment cua ong Truc Nhat Fi, dem ve nha de cuoi mot chut, goi la cam on nguoi cho chu tren wat.

Comment đi, cho đã!
Lời dẫn. Gần đây viết blog có chuyện hay nhưng cũng có chuyện bực mình. Ví dụ bài Ngầu pín nói pín là tiện, có người sửa cho là tiên, đó là chuyện hay. Nhưng về vi tính thì học thức đánh máy ăn đong chỉ gõ kiểu mổ cò, lại sợ mất điện nên cứ dán lên xong là save ngay, bài ấy đang post chưa kịp xóa chữ ngầu pín không chắc đúng đã có người vào comment đành phải để thành một entry riêng. Cho nên comment cũng như đối xử với phụ nữ vậy, phải chậm chậm thôi, gấp gáp là hư bột hư đường, một số võng hữu hay nôn nóng hấp tấp lấy đó làm răn mới nên.

Hôm trước có một người bạn ở nước ngoài nhắn về nhờ viết một bài thơ Nôm của Hồ Xuân Hương lên quạt để diễn kịch Hồ Xuân Hương gì đó, người nhà gọi điện báo xong nói sẽ mua quạt mang tới. Nói mực còn nhưng bút hết, mua bút giùm luôn. Đúng hẹn vị người nhà ấy tới đưa hai cây bút, rút cái quạt ra thì từ đầu đến đuôi dài 70 cm cứ như đoản côn, giữa có cọng dây tức loại quạt để treo lên tường, soạt một cái xòe ra rộng non nửa mét vuông (trong nhà không sẵn cân nên không biết phân lượng thế nào), nói tôi nghĩ quạt phải lớn thế này thì người xem kịch mới thấy rõ chữ. Nghĩ thầm quạt cỡ này thì diễn viên đóng vai Hồ Xuân Hương không cần mặc áo cũng được, nín cười hẹn bừa hai hôm nữa sẽ đưa tới. Khách về xong lấy bút ra viết, mới thử vài chữ đã thấy nét phi bạch (nét chữ ngoài đen trong có vệt trắng), nhìn lại thì đầu bút đã tòe ra như cái chổi, nói thế nào cũng không gom lại được, cả hai cây đều thế, thật chỉ muốn giết hết bọn làm bút lông dỏm trong thiên hạ. Bực mình nghĩ thế này chỉ có viết ba chữ Sở Lưu Hương thì mới hợp với bút với quạt, nhưng lại là kịch về Hồ Xuân Hương, sáng hôm sau bảo thư ký đi mua quạt có in chữ Hán gởi cho và cầm cái quạt đoản côn kia trả luôn cho rồi. Tối đến uống mấy hớp rượu nghĩ lại thấy buồn cười, nhân trong nhà có vài quyển sách Tàu có liên quan bèn định post một entry về phiến phổ tức nghệ thuật vẽ tranh đề chữ lên quạt ở Trung Quốc ngày trước. Post nhan đề và hình minh họa xong, đang tra từ điển về mấy thuật ngữ hội họa thì người bạn ở nước ngoài kia đã comment cám ơn gởi quạt, cụt hứng bỏ đi nằm, sáng ra xem lại ngẫm nghĩ một lúc đổ quạu xóa luôn, nghĩ phải có một entry về chuyện này mới được. Trên đây là lời dẫn.

Comment đi, cho đã!

Thursday March 20, 2008 - 08:53pm (ICT)

Previous Post: Entry rỗng

Comments(16 total) Post a CommentMay N Offline Còm cái hình thôi được hong ạ? Ngầu quá !

Thursday March 20, 2008 - 02:59pm (CET)
Uyen Offline Tiên sinh bớt nóng, bớt nóng!

Thursday March 20, 2008 - 09:11pm (ICT)
Saphira Offline Ui, "Được lời như cởi tấc lòng", em đang định xông vào comment thì đã thấy chị Mây vào trước rồi, nhanh tay ghê :D

Đọc tới phần cây quạt đoản côn với mấy cây bút, không nhịn được cười :D Mà tiên sinh ơi, trên cây quạt đi mua có in chữ Hán gì vậy?



Thursday March 20, 2008 - 07:13am (PDT)
Huyen… Offline Cái hình kinh thật, thế mà vẫn có khối người dám vào comment hi hi. À, bác ơi, bảo comment đi thì comment không có 's' đâu ạ.

Thursday March 20, 2008 - 10:32am (EDT)
Huyen… Offline Bác viết entry về phiến phổ đi bác, thú vị thế mà, đừng bỏ nhé bác. Bác viết ra ngoài Word ý, dùng font Unicode đấy ạ, viết đến đâu save đến đấy, khi nào xong hẵng post vào, thế là vừa không sợ mất điện, lại không lo có người nhảy ngang vào.

Thursday March 20, 2008 - 10:40am (EDT)
trục … Offline * Các vị: Cám ơn. Comment đi, cho đã!
* HS: Cám ơn, tôi sửa rồi đấy. Cách bạn nói tôi cũng đã làm, nhưng vừa post xong có khi đang sửa chữa thêm bớt đã có người comment, lại trích dẫn nguyên văn là hết sửa, xóa comment thì bất nhã, bèn nháp trực tiếp trên blog để họ hiểu là đang nháp, thế mà vẫn có những comment ngang xương...
Comment đi, cho đã!

Thursday March 20, 2008 - 09:48pm (ICT)
Huyen… Offline Vâng, vì comment ở đây là động từ.

Ôi, kể ra cũng bực mình thật, nhưng mà người ta có quan tâm, có thích thì mới vào comment chứ ạ. HS post cái gì mới lên là thế nào cũng chạy ra chạy vào xem có ai comment gì không hi hi. Có hôm buồn tình uống nguyên chai vang say rồi post nhăng liền 2 cái entries xong đi ngủ, sáng ra đã thấy có liền 5, 6 cái comments, nội dung entries hơi sensitive tí nên xóa đi, chắc có bạn giận, sau đấy chả thấy bạn ý vào comment nữa hic.

Mà HS cũng thắc mắc giống bạn Saphira, mấy câu chữ Hán trên quạt bác mua có nghĩa gì ạ hi hi?

Bác nhớ viết về phiến phổ nhé :)

Thursday March 20, 2008 - 11:02am (EDT)
May N Offline Một trong những người hay nhảy xổ vào vừa comment vừa bóc tem là con nhỏ M này nè, nhiều khi đọc lại thấy mình comment chẳng ăn nhập nữa với entry vì nó đã được chỉnh sửa, có khi thêm vào một đoạn dài dằng dặt.

Cho nên hôm nay được phép cứ còm bằng mỗi tay gõ máy thì thôi :D

Thursday March 20, 2008 - 05:09pm (CET)
Huyen… Offline Hi hi, làm nốt cái cuối rồi đi lấy xe, phen này mất hơn trăm đồng nữa rồi huhu. Tớ phải giữ khoảng cách an toàn không bạn Mây qua mặt tớ mất. Mấy khi có cơ hội hí hí.

Bạn của bác TNP cũng khôi hài, vác cái quạt to đùng đến xin chữ, lại là chữ Nôm, chắc chả mấy ai đọc được. To thế chứ to hơn nữa thì cũng chẳng có mấy người đọc ra chữ nào là chữ nào. Nên nãy giờ vẫn cứ thắc mắc mấy chữ Hán in nghĩa là gì hi hi. Lại nhằm tên Sở Lưu Hương thì...hi hi.

Thursday March 20, 2008 - 12:21pm (EDT)
TT.hu… Offline "cũng như đối xử với phụ nữ, phải chậm chậm thôi, gấp gáp là hư bột hư đường", câu này hay quá xá, lý thuyết hay thực tiễn vậy Huynh trưởng?

:-)

Friday March 21, 2008 - 12:10am (ICT)
trục … Offline * May N: Comment đi, cho đã!
* Saphira, HS: cái quạt ấy viết bài Trường Giang nhị thủ của Đỗ Phủ, mỗi thủ là một bài ngũ ngôn bát cú. Đó là một tiệm đồ cổ lạcxoong, chủ tiệm nhờ tôi đọc giùm vài chữ Hán nên có phần thật thà, nói giá gốc 1.500 VND một cái, tôi mà mở lời thì năm bảy cái y cũng bưng hai tay đưa qua kính biếu, nhưng sĩ nên về nhà mới bảo thư ký ra mua, kết quả là hai cái 1 USD! Người bạn kia comment lại nói 10 cái mới đủ, chắc định cho nhân vật Hồ Xuân Hương biểu diễn thư pháp tặng quạt cho người thiên hạ mà không nghĩ tới bạn nghèo có nguy cơ nhịn ăn sáng năm ngày!
* TT. huynh: cả hai vế chứ, nhất là vế sau. Bạn nghĩ xem gặp phải loại đàn ông cái gì cũng tơm tớp tơm tớp, vào mâm thì ăn nhanh, tiếp khách thì nói nhanh, dạo chơi thì đi nhanh, gặp chuyện thì chạy nhanh, lại lên nhanh xuống nhanh làm hư bột hư đường thì vợ ruột cũng muốn bỏ chứ đừng nói là loại phụ nữ người dưng.

Friday March 21, 2008 - 03:01am (ICT)
NoName Offline dài 70 cm cứ như đoản côn.
nguoi nha hieu sai y, chi can loai 2.000 vietnam dong, mau trang, ban day o cho Ben Thanh. Co tang ga cung chi 3.000 la cao.
Fai nhan la cai mat kia rat giong CHU NHA.Chac la hinh Khi xua ta be Bang bang

Friday March 21, 2008 - 03:51am (ICT)
Quỳnh… Offline IM Ôi! Vở kịch chưa diễn, diễn viên có lẽ còn đang chuẩn bị làm visa, nhưng đã có những chuyện bên cánh gà về cây quạt rồi.

Ảnh minh họa của em bé nhìn thấy không sợ, mà phì cười.
Lời văn vừa có vẻ đe dọa, hầm hừ nhưng rất thấm thía vì ý nghĩa trào lộng.

Người này ta biết tánh ý của người rồi.
:))
Coi bộ khó khăn lắm à nghen!
Dễ nổi nóng mà cũng mau nguội.
Hay bắt lỗi người ta nhưng cũng thường "nhìn lại mình đời đã xanh rêu!" (TCS)


Friday March 21, 2008 - 07:02am (ICT)
Quỳnh… Offline IM
Comment rồi.
Đã quá!
hihi


Friday March 21, 2008 - 07:03am (ICT)
AQ Offline IM Quynh Vi : Chính hắn đấy, thời nhỏ từng đi thi "trẻ em đẹp", suýt được giải ba. Cô giáo nói :"Nhóc ngầu quá !", thế là xuống hạng tư. Xin tiết lộ, có 4 trẻ đi thi.
NoName : Có cho trả giá không ? Mua 10 cái quạt có bớt không ?
HS : Quạt to có nhiều công dụng lắm : làm vũ khí, che gió, che chắn khi "lâm sự : chột bụng, yếu thận ..." giữa đường.

Friday March 21, 2008 - 09:45am (ICT)
NoName Offline Comment rồi.
Chua Đã! Phai wat them vai cai cho chu nha ha hoa!!!
Chành ra ba góc da còn thiếu,
Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa.
Mát mặt anh hùng khi tắt gió,
Che đầu quân tử lúc sa mưa.
Spread out to three corners, yet there's not enough skin,
Folded in from two sides, still there's too much flesh.
It cools the hero’s face when the wind is still
And covers the gentleman's head when rain falls.
Behind the bed-curtain, tenderly, let’s ask him,
Panting, panting , inside are you satisfied.


Friday March 21, 2008 - 10:07am (ICT)


Tags: panting, | Edit Tags



Friday March 21, 2008 - 10:11am (ICT) Edit | Delete

Next Post: Entry for March 21, 2008

Comments(1 total) Post a Comment8Fieu Offline bo sung hai cau cuoi:
Nâng niu ướm hỏi người trong trướng,
Phì phạch trong lòng đã sướng chưa ?
Chu nha Truc Nhat Phi noi
"không thích lúc khóa lúc mở như những kẻ hay làm ra vẻ thần bí để câu khách"
Da, em luc khoa, luc mo day, nhg o fai de cau khach( noi thiet la so chet me neu dong khach vao rinh rap, gai bay), ma vi...

Saturday March 22, 2008 - 01:46am (ICT) Remove Comment

Chuyện kẻ sĩ

Entry for March 16, 2008
Cua Truc Nhat Fi

Ngay xua, chinh nhg dog nay khien toi chi thu hoc hoi noi nguoi nay.

Co nguoi noi, sao cu thay ong bi anh huong Tau.

Nhu ong T, luc nao cung dan ra nhg loi cua cac nhan vat cua cac xu so khac.

Toi nghi, cung khg trach may nguoi do duoc.

Nhu toi day, da chui vao mot cai ho, hu len, nhung cung fai dao tiep mot cai ho khac, va lap loi giao tiep voi nguoi doi, vi so nhg Dong Bao, Dong Chi voi minh.

Mot ngay nao se viet ve Nguoi Y, theo dang tho, xem sao. Co gi M khg ghi ra, lo nhu..

Phai, lo nhu ma..

Chuyện kẻ sĩ
1.
Tề Tuyên vương tới chơi nhà Nhan Xúc, nói "Xúc lại đây". Nhan Xúc cũng nói "Vua lại đây". Các quan đi theo nói "Vua là bậc chí tôn, Xúc là kẻ thần hạ, vua gọi: Xúc lại đây, Xúc cũng nói: Vua lại đây, như thế có nghe được không?". Nhan Xúc nói "Vua gọi Xúc mà Xúc lại, thì Xúc là người hâm mộ quyền thế, Xúc gọi vua mà vua lại, thì vua là người quý trọng kẻ sĩ. Để Xúc mang tiếng hâm mộ quyền thế, sao bằng để vua được tiếng quý trọng hiền tài". Tuyên vương tức giận hỏi "Vua quý hay kẻ sĩ quý?", Nhan Xúc đáp "Kẻ sĩ quý chứ vua không quý. Ngày trước nước Tần qua đánh Tề, ra lệnh cho quân sĩ: Ai dám tới gần mộ Liễu Hạ Huệ (hiền sĩ nước Tề thời Xuân thu) kiếm củi thì bị xử tử, lại ra lệnh: Ai lấy được đầu vua Tề thì được phong hầu, thưởng ngàn vàng. Xem đó đủ biết cái đầu ông vua đang sống không bằng ngôi mộ kẻ sĩ đã chết".
Kẻ lo chuyện một đời thì tìm kiếm quyền thế, kẻ tính chuyện mười đời thì tích lũy tiền bạc, kẻ nghĩ chuyện trăm đời thì trau dồi học vấn...

2.
Tử Kích nước Ngụy là kẻ quyền thế, gặp Điền Tử Phương giữa đường, xuống xe chào mà Tử Phương làm ngơ không đáp. Tử Kích giận hỏi "Kẻ phú quý hay khinh người đã đành, chứ kẻ nghèo hèn cũng khinh người sao?". Tử Phương đáp "Kẻ nghèo hèn mới có thể khinh người, chứ kẻ phú quý đâu dám khinh người. Vua khinh người thì mất nước, quan khinh người thì mất chức. Còn kẻ có học thức sống trong cảnh nghèo hèn nếu lời không được dùng, việc không được theo thì xỏ chân vào giày bỏ đi lập tức, tới đâu mà chẳng được nghèo hèn, có sợ gì mà không dám khinh người?".
Kẻ sĩ cậy học thức khinh người thì đắc tội với vua quan, vua quan cậy quyền thế khinh người thì có tội với xã tắc.

3.
Chữ Nhân Hoạch thời Thanh trong Kiên biều tứ tập, quyển 1 chép “Cuối niên hiệu Hoằng Quang (niên hiệu của Phúc vương Chu Do Tung Nam triều, khoảng 1644 - 1645), Nam Kinh thất thủ, một người ăn mày đề thơ trên cầu Định Kiều rằng: Tam bách niên lai dưỡng sĩ triều, Như hà văn vũ tận giai đào. Cương thường vọng tại ty Điền Việt, Khất cái tu tồn mệnh nhất điều (Ba trăm năm lẻ dạy anh tài, Văn võ vì sao chẳng thấy ai. Điền Việt lại mong trung nghĩa sót, Sống thừa nghĩ thẹn kiếp ăn mày), rồi nhảy xuống sông Tần Hoài tự tử. Những kẻ ăn lộc vua mà còn sống thừa cũng nên thẹn với người ăn mày ấy vậy".
Kẻ sĩ có ăn mày vẫn cứ là kẻ sĩ, mà ăn mày có làm quan cũng chỉ là ăn mày...


4.
Tăng Sâm (học trò Khổng Tử, nổi tiếng hiền đức) ở đất Phí, có kẻ trùng tên giết người. Có người hớt hải chạy tới báo với mẹ ông “Tăng Sâm giết người”. Bà mẹ nói "Đời nào con ta lại giết người", rồi cứ điềm nhiên ngồi dệt cửi. Lát sau lại có người tới báo "Tăng Sâm giết người". Bà mẹ không nói gì, vẫn thản nhiên ngồi dệt cửi. Lúc sau lại có người tới báo "Tăng Sâm giết người". Bà mẹ hoảng hốt, ném thoi leo qua tường chạy trốn.
Muốn hiểu kẻ sĩ không nên xét bằng nhãn quan của thế tục, muốn biết kẻ sĩ không nên nghe theo nghị luận của thường nhân.


Tháng 12. 2000